+ Trả Lời Chủ Đề
Hiển thị các kết quả từ 1 đến 1 của tổng cộng 1
  1. #1
    Ngày tham gia
    Oct 2013
    Tên Thánh
    Peter
    Bài Viết
    232
    Thích
    142
    Được Thích 146 lần trong 87 bài viết

    Mặc định Cùng nhau xây dựng Nhà thờ của chúng ta (Phần cuối)

    CÙNG NHAU XÂY DỰNG NHÀ THỜ CỦA CHÚNG TA (Phần cuối)
    9. Việc trưng bày ảnh tượng trong nhà thờ

    Thánh Gioan Đamascênô đã nói: “Vẻ đẹp và màu sắc của các ảnh tượng kích thích việc cầu nguyện của tôi. Đó là một bữa tiệc làm no thỏa mắt tôi, cũng như quang cảnh đồng quê kích thích trái tim tôi ca tụng Thiên Chúa”. Và sách Giáo lý Hội Thánh công giáo đã dạy: “Việc chiêm ngắm các ảnh tượng thánh, cùng với việc suy niệm Lời Chúa và việc ca hát các thánh thi phụng vụ, sẽ tạo nên một sự hòa hợp các dấu chỉ trong cuộc cử hành, làm cho mầu nhiệm được cử hành in sâu vào tâm khảm các tín hữu, rồi được biểu lộ ra trong đời sống mới của họ”.



    Tượng đài Các Thánh Tử Đạo Phoenix, AZ. Từ trái sang phải: Thánh nữ Anê Lê Thị Thành, Thánh Enrê Trần Văn Thông, Thánh Vinh Sơn Phạm Hiếu Liêm,Thánh Jeronimo Liêm Hermosilla ( người cầm đuốc),Thánh Giuse Nguyễn Duy Khang, Thánh Đaminh Phạm Trọng Khảm và Thánh Giuse Hoàng Lương Cảnh (người mang gông cùm).

    Trong lãnh vực phụng vụ và nuôi dưỡng Đức Tin giáo hội địa phương, các ảnh tượng thánh đã đóng một vai trò không thể phủ nhận, như lời Sách Giáo lý Hội Thánh công giáo đã dạy: “Các ảnh tượng thánh, hiện diện trong các thánh đường và trong nhà của chúng ta, có mục đích khơi dậy và nuôi dưỡng Đức tin vào mầu nhiệm của Đức Kitô”.

    Hiến Chế Về Phụng Vụ Thánh số 124. Phát động và cổ võ nghệ thuật thánh đích thực. Các Ðấng Bản Quyền trong khi phát động và cổ võ nghệ thuật thánh đích thực, hãy nhắm tới vẻ đẹp cao quí hơn là chỉ nghĩ tới vẻ xa hoa lộng lẫy. Ðiều này cũng nói về phẩm phục và đồ trang trí nữa.

    Các Ðức Giám Mục hãy cẩn thận lo loại trừ khỏi thánh đường cũng như những nơi thánh khác những tác phẩm nghệ thuật nào nghịch với đức tin và phong hóa, nghịch với lòng đạo đức Kitô giáo, cũng như những tác phẩm làm tổn thương ý nghĩa tôn giáo đích thực, hoặc vì hình thức tồi bại, hoặc vì thiếu nghệ thuật, tầm thường hay giả tạo.

    Còn về việc xây cất thánh đường, cũng phải cẩn thận lo liệu làm sao để xứng hợp với việc chu toàn các hoạt động phụng vụ và giúp các tín hữu có thể tham dự một cách linh động.

    Số 125. Ảnh tượng thánh trong các thánh đường. Phải kiên quyết duy trì thói quen đặt ảnh tượng thánh trong các thánh đường cho các tín hữu tôn kính; tuy thế số các ảnh tượng ấy chỉ vừa phải thôi và phải được sắp xếp sao cho thích hợp, đừng làm chia trí cho giáo dân, cũng đừng làm cho giáo dân có lòng tôn sùng thiếu đứng đắn.

    Số 126. Các Ðấng Bản Quyền phải thận trọng săn sóc kẻo dụng cụ thánh hoặc các nghệ phẩm giá trị, là những vật trăng hoàng nhà Chúa, bị di nhượng hoặc tiêu hủy.

    Số 128. Duyệt lại các luật lệ về nghệ thuật thánh. Những khoản luật và qui chế của Giáo Hội nói về việc bài trí những đồ dùng bên ngoài liên quan đến việc thờ phượng, nhất là về việc xây cất thánh đường cho xứng đáng và thích hợp, về hình thức và cách xây dựng bàn thờ, về vẻ trang trọng, lối sắp đặt và tính cách bền chắc của nhà tạm thánh thể, về chỗ thích hợp và danh dự cho giếng rửa tội, cũng như về lối trưng bày ảnh tượng thánh, trần thiết và trang bị sao cho hòa hợp: tất cả những luật lệ về các vấn đề trên phải được duyệt lại càng sớm càng tốt, đồng thời với các sách phụng vụ theo qui tắc khoản 25: những điều nào xem ra ít hợp với phụng vụ canh tân thì hãy tu chỉnh hay loại bỏ; còn những điều nào phù hợp thì phải giữ lại hoặc thêm vào.

    Về vấn đề này, nhất là về chất liệu và hình thức vật dụng thánh và phẩm phục, thì Hội Ðồng Giám Mục địa phương có quyền thích nghi với các nhu cầu và phong tục địa phương, chiếu theo qui tắc khoản 22 của Hiến Chế này.

    10. Chiếu sáng cho nội thất nhà thờ

    Chiếu sáng cho công trình kiến trúc bao gồm chiếu sáng kỹ thuật và chiếu sáng nghệ thuật. Tùy theo yêu cầu, thể loại công trình người thiết kế sẽ lựa chọn để có phương án thiết kế chiếu sáng thích hợp.

    Chiếu sáng kỹ thuật nhằm tạo nên ánh sáng để con người có thể hoạt động trong công trình (nhìn rõ). Thiết kế chiếu sáng kỹ thuật đòi hỏi người thiết kế phải nắm rõ tiêu chuẩn chiếu sáng của từng loại công trình từ đó đưa ra giải pháp thiết kế phù hợp, chủ yếu là về phương diện kỹ thuật.

    Chiếu sáng nghệ thuật nhằm tạo nên hiệu quả mỹ thuật cho công trình (nhìn đẹp), vì vậy đòi hỏi người thiết kế ngoài kỹ thuật phải có kiến thức nhất định về chiếu sáng nghệ thuật.

    Ở đây chúng ta chỉ bàn qua quan niệm về chiếu sáng nội thất nhà thờ:

    Chiếu sáng nghệ thuật hay kỹ thuật thì chúng ta cũng phải thiết kế kết hợp để đạt được hai mục đích trên. Vấn đề ở chỗ, chúng ta phải xác định rõ tính chất yêu cầu của công trình để cân đối giữa hai yếu tố kỹ thuật (nhìn rõ) và nghệ thuật (nhìn đẹp) trong từng công trình. Thiết kế chiếu sáng cho nhà hát, bảo tàng.. chắc chắn sẽ cần yếu tố mỹ thuật nhiều hơn khi thiết kế chiếu sáng cho một thư viện, nhà xưởng…



    Ánh sáng cho nội thất nhà thờ

    Với công trình nhà thờ chúng ta cần xác định mục đích chính của chiếu sáng nội thất, trong nhà thờ chúng ta cần nhìn rõ hay nhìn đẹp? Ở đây tôi nghĩ việc chiếu sáng nặng về yếu tố nghệ thuật hơn. Qủa thật như vậy, ngoài việc cần đủ ánh sáng để giáo dân thuận tiện trong việc tham dự Thánh lễ thì mục đích chính của chiếu sáng nội thất nhà thờ là chúng ta phải tạo được một không gian thờ phượng trang trọng, tôn nghiêm, thánh thiêng. Yếu tố ánh sáng phải làm nổi bật lên khu vực chính của nhà thờ đó là cung Thánh, để trong khi tham dự Thánh lễ giáo dân luôn tập trung vào đối tượng chính của mình. Hiệu quả của chiếu sáng nội thất nhà thờ không những tôn cái đẹp của cung Thánh mà còn nâng tâm hồn chúng ta lên với Chúa, việc tham dự thánh lễ vì vậy sẽ thêm phần sốt sắng.

    Hiện nay việc thiết kế chiếu sáng bên trong nhà thờ chúng ta thường giao phó cho bên kỹ thuật, kỹ sư điện chỉ thiết kế sao cho đạt mục đích kỹ thuật (thấy rõ). Chúng ta xưa nay cũng nghĩ rằng thiết kế ánh sáng trong nhà thờ miễn sao cho đủ sáng nhằm làm cho mọi người đi lễ nhìn thấy, đọc sách cho rõ là được. Quan niệm chiếu sáng như vậy xem ra quá đơn giản, việc chiếu sáng lúc này sẽ không đạt được hiệu quả trong việc trang trí nội thất nhà thờ.

    Chiếu sáng nội thất nhà thờ gồm chiếu sáng tự nhiên và chiếu sáng nhân tạo. Với khí hậu nhiệt đới như Việt Nam khi thiết kế nhà thờ người kiến trúc sư phải kết hợp giữa yếu tố lấy sáng tự nhiên và yếu tố thông thoáng để bố trí hệ thống cửa sổ sao cho thích hợp, chủ yếu lấy sáng tự nhiên cho khu vực giáo dân, khu vực cung Thánh thường phải thiết kế chiếu sáng nhân tạo (ngoại trừ những nhà thờ có hình thức kiến trúc đặc biệt). Người thiết kế phải có kinh nghiệm để thiết kế chiếu sáng tự nhiên với cường độ và hiệu quả thích hợp nhất cho một ngôi thánh đường, không quá sáng như một hội trường cũng như không quá tối như một rạp hát.

    Chiếu sáng nhân tạo là yếu tố rất quan trọng trong hiệu quả nghệ thuật của nội thất nhà thờ, nhất là tại khu vực cung Thánh. Có thể nói thiết kế cung Thánh hiệu quả nhất chính là thiết kế chiếu sáng. Một số nhà thờ khi thiết kế cung Thánh thường hay bố trí với hình thức rườm rà, màu mè…với mục đích làm cho cung Thánh nổi bật lên, trong khi nguyên tắc thiết kế cung Thánh cần có sự trang trọng, đơn giản. Với giải pháp thiết kế ánh sáng cho cung Thánh chúng ta có thể thiết kế cung Thánh với hình thức đơn giản đồng thời chính ánh sáng sẽ làm cho cung Thánh nổi bật lên. Thường thì tại cung Thánh các nhà thờ hiện nay hay bố trí rất nhiều các loại đèn: đèn pha, đèn cao áp, đèn chùm…mục đích cho khu vực cung Thánh sáng rực lên, để cho bà con nhìn thấy rõ, để cho cha chủ tế và giáo dân khi lên cung Thánh thấy đường mà đọc sách (thực ra tại vị trí đọc sách đã có đèn riêng)…Việc chiếu sáng như vậy không phải là chiếu sáng nghệ thuật, nghệ thuật chiếu sáng chính ở chỗ “muốn chiếu sáng hiệu quả chúng ta phải tạo ra bóng tối”. Người thiết kế phải xác định giữa chiếu sáng chung và chiếu sáng nổi bật, chiếu sáng nền và chiếu sáng mặt, chiếu sáng trực tiếp và gián tiếp…phải xác định vị trí nguồn sáng, cường độ ánh sáng đến màu sắc của ánh sáng để cho việc chiếu sáng đạt hiệu quả nhất về mặt nghệ thuật.



    Đền Thờ Thánh Phêrô

    Cung thánh nhà thờ không phải là nội thất của một phòng khách, nhà hàng…việc bố trí khoe ra các hình thức, kiểu dáng đèn theo tôi không cần thiết. Chủ thể chiếu sáng của nhà thờ chính là Thánh giá, tượng ảnh…vì vậy việc chiếu sáng nên thiết kế với phương pháp che thiết bị chiếu sáng (trừ một số đèn âm trần), nhất là tránh sử dụng các loại đèn màu, đèn neon sigh hoặc các loại đèn chớp tắt theo lối quảng cáo.

    Cùng với thiết kế kiến trúc, nội thất, âm thanh…thiết kế ánh sáng giữ một vài trò quan trọng trong quá trình xây dựng nhà thờ. Lâu nay chúng ta thường xem nhẹ và nhất là có quan niệm chưa đúng về chiếu sáng nội thất nhà thờ (lấy yếu tố kỹ thuật làm mục đích chính mà quên đi yếu tố nghệ thuật trong chiếu sáng). Rất mong có được những ngôi thánh đường được thiết kế với hiệu quả ánh sáng tốt nhất.

    11. Những lưu ý kỹ thuật : (Sđd : các trang 186 – 191)

    Tôn trọng các ý kiến chuyên môn của các chuyên gia trong các lãnh vực của họ (kiến trúc, kết cấu, mầu sắc, âm thanh, ánh sáng, mỹ thuật, vật liệu, môi trường, …), nên có một hội đồng nghệ thuật để tham vấn trong quá trình xây dựng dự án và thi công.

    Lập quy hoach tổng mặt bằng trước khi tiến hành xây dựng các công trình trong toàn khu đất, tránh việc xây dựng tự phát bừa bãi, không khai thác được cách tốt nhất quỹ đất, làm hao phí tài lực.

    Chú ý đến cây xanh, rất cần tránh việc tận dụng diện tích cho bê tông biến không gian tâm linh trở thành khô cứng, đối chọi với thiên nhiên. Tôn trọng qui định % khoảng xanh, % khoảng mở của công trình trong luật xây dựng. Cần phần sân rộng phía trước nhà thờ để giải tỏa tâm lý trước khi tiến vào việc thờ phượng, không gian thoáng mát rộng rãi tạo cảm giác thoải mái khi đến nhà Thiên Chúa …



    Chú ý đến thực trạng của cộng đoàn, xây dựng sao cho việc thờ phượng thường xuyên được ấm cúng (nhà thờ vừa đủ cho cộng đoàn cầu nguyện mỗi ngày, không quá rộng làm cộng đoàn nhỏ lạc lõng), vừa đủ cho việc cử hành vào các ngày Chúa nhật (mở rộng diện tích sử dụng ra bên ngoài khi đông người, sử dụng giải pháp hành lang, cửa mở rộng, …), tiền sảnh nhà thờ trở thành lễ đài cho những ngày đại lễ (lễ Giáng Sinh, lễ Lá,…cần khoảng sân rộng phía trước là nơi tụ họp giáo dân).



    Tính kế thừa và kế thừa có chọn lọc. Cuộc sống, văn hóa, nghệ thuật là một dòng chảy, tính kế thừa là tất yếu của cuộc sống, “phi cổ bất thành kim”, trong dòng lịch sử của Giáo Hội, Giáo Hội luôn biết kế thừa cuộc sống, “rửa tội” và làm cho di sản nhân loại thêm phong phú nhờ tìm thấy và đóng góp khơi dậy những hoạt động của Chúa Thánh Thần từ trước trong các di sản đó. Thí dụ điển hình nhất là lễ Giáng Sinh vào ngày 25 tháng 12, ngày Đông chí, ngày bắt đầu dài ra, đêm bắt đầu ngắn lại, ngày mặt trời khởi sự chiến thắng, trong quá khứ là ngày lễ của thần mặt trời, thần Jupiter (thần Zeus). Khi thế giới Hy – La được “rửa tội”, Giáo Hội “rửa tội” cả ngày lễ này vì nhận ra Chúa Giêsu là mặt trời công chính mới, là ánh sáng tiêu diệt bóng đêm. Một thí dụ khác ở ViệtNam, Giáo Hội sử dụng nhang trầm để thờ phượng Chúa, nhang trầm là một hình thức thờ phượng trong truyền thống dân tộc.



    Tuy nhiên chúng ta cần lưu ý đến sự kế thừa có chọn lọc, không thể sử dụng cho nhà thờ một số họa tiết trong xây dựng thuộc văn hóa phồn thực phổ biến trong dân gian. Cũng như tôn trọng tính chính xác của di sản, thí dụ chiều xoay chuyển của trống đồng theo chiều ngược chiều kim đồng hồ, vì nó mang tính triết lý vũ trụ quan, nhân sinh quan của hệ thống tư tưởng việt (Đông Sơn, Ngọc Lũ, Sông Đà,… http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki, Tìm hiểu ý nghĩa những hình vẽ trên mặt trống đồng Ngọc Lũ [Việt Nam Văn Minh Sử - Lê Văn Siêu]). Không nên giữ thành kiến, vội vàng lên án (như quá khứ đã ứng xử với sự thờ cúng ông bà tổ tiên) hoặc tệ hơn đoạn tuyệt với di sản dân tộc.

    Tuân thủ hướng dẫn của Giáo Hội về hình ảnh của Giáo Hội trong thế giới ngày nay, tránh phô trương hào nhoáng, chạy theo thị hiếu hưởng thụ sa hoa; tránh cô lập không thân thiện với con người (tường cao cổng kín), tránh cách ly với thiên nhiên (bê tông hóa toàn cảnh); tránh sử dụng các vật liệu các họa tiết trang trí phàm tục gây hiểu lầm (các họa tiết trong văn hóa phồn thực, các vật liệu mang tính ước lệ về sự đồi trụy, …).



    12. Hội nhập văn hóa.

    Ngày nay người ta rất chú ý đến vấn đề hội nhập văn hóa, Công Đồng Vatican II gây một chuyển biến lớn trong Giáo Hội, chúng ta đã được thờ phượng Thiên Chúa bằng chính ngôn ngữ bản xứ của chúng ta, nhiều công trình nghệ thuật (Thánh nhạc, điêu khắc, kiến trúc, phụng vụ, …) đã mang lại những thành quả tốt đẹp.



    Vương Cung Thánh Đường LaVang

    Hội nhập văn hóa không có nghĩa là hoài cổ nệ cổ, cần phải tìm kiếm ra bản chất của văn hóa việt trong kiến trúc để rút tỉa ứng dụng, thiết tưởng cần lưu ý các yếu tố sau:

    - Tính cộng đồng: Người Việt mang tính cộng đồng rất mạnh, mọi sinh hoạt dựa vào đời sống cộng đồng, ngôi nhà sinh hoạt của gia đình hoặc của làng xóm đều chú ý đến tính cộng đồng. Có thể chúng ta không duy trì sự phân biệt ngôi thứ của cơ cấu xã hội nhưng chúng ta phải tạo được không gián khả dĩ đón tiếp mọi thành phần dân Chúa không phân biệt, không ngăn cách.

    - Tính nhân ái: Đặc tính rất cụ thể của văn hóa việt là tính nhân ái, trọng già yêu trẻ, lá lành đùm lá rách, nâng đỡ cô nhi quả phụ, quan tâm đến những người khuyết tật …Không gian thờ phượng cần phải thiết kế sao cho những người già, người khuyết tật, người bất hạnh, người nghèo vẫn thấy được đó là ngôi nhà của họ, dành cho họ. Đặc biệt người ở các tôn giáo khác khi đến nhà thờ họ cảm thấy gần gũi, không xa lạ, không cảm giác sợ hãi. Trẻ em được tham dự và thờ phượng Chúa theo ngôn ngữ của các em.

    Chúng ta nhận thấy trong Kinh Tin Kính (đọc trong Thánh lễ), Giáo Hội ngày nay đã dịch ra tiếng việt “ ….Vì loài người chúng ta và để cứu rỗi chúng ta, …”. “chúng ta” thay vì trong nguyên gốc là “chúng tôi” vì ngày xưa các anh chị em dự tòng ra về sau phần phụng vụ lời Chúa, chỉ còn các tín hữu ở lại tuyên xưng đức tin, ngày nay không chỉ là người dự tòng nhưng còn có cả các người khác tôn giáo nữa. Thiên Chúa khôn chỉ cứu rồi “chúng tôi” mà còn cứu rỗi “chúng ta” nữa. Tính nhân ái của dân tộc việt rất gần với Tin Mừng.

    - Tính thiên nhiên: Người việt sống hài hòa và yêu mến thiên nhiên môt cách tự nhiên, cái đẹp của các công trình kiến trúc Huế là cái đẹp của công trình hòa quyện trong thiên nhiên. Nhà vườn là một không gian sống được người việt ưa thích, các quán cà phê sân vườn ở các thành phố luôn là những địa chỉ hấp dẫn nhiều người. Sứ điệp ngày hòa bình thế giới 2010 “Nếu bạn muốn hòa bình, hãy bảo tồn thiên nhiên” (Benedicto 16). Ngày nay chúng ta càng cần lưu ý yếu tố này hơn nữa khi Đức Thánh Cha mang tông hiệu là Phanxico, ngài đã chọn tông hiệu này vì ba yếu tố, trong đó có yếu tố môi trường (bài nói chuyện với giới truyền thông sau ngày đắc cử).



    Nhà thờ Sagrada Familia được xây dựng tại Barcelona, Tây Ban Nha.

    - Khí hậu nhiệt đới, gió mùa: Cần lưu ý đến yếu tố khi hậu nhiệt đới gió mùa, tận dụng kế thừa các sáng tạo thích ứng của cha ông chúng ta trong ngôi nhà việt, nhằm thích hợp với nhiệt độ, ánh sáng, gió mùa, giông bão, …sử dụng giải pháp cây xanh và nước để thay đổi vi khí hậu.

    13. Tuyển chọn cộng tác viên.

    Ngoài các thành phần trong Giáo xứ đảm nhận công việc của mình, Giáo xứ cần sự cộng tác quan trọng của các chuyên viên, trong đó kiến trúc sư, Kỹ sư kết cấu, nhà thầu xây dựng là các thành phần quan trọng nhất. Những cộng tác viên phải là những người có tâm huyết với Giáo Hội, có thực lực chuyên môn trong lãnh vực nghệ thuật thánh và có tầm hiểu biết về phụng vụ thánh. Có thể chúng ta không thiếu các chuyên viên giỏi về các lãnh vưc nghệ thuật khác, nhưng khiếm khuyết kiến thức về khoa nghệ thuật thánh, vì thế chúng ta phải cùng với vị chuyên viên học hỏi về nghệ thuật thánh cũng như phụng vụ. Đừng ngại kéo dài thời gian suy nghĩ, học hỏi để chuẩn bị cho dự án, thời gian chuẩn bị là thời gian quan trọng cho dự án được chín chắn.

    Nên thẩm định chuyên môn của các chuyên viên bằng cách thăm viếng học hỏi về các công trình nghệ thuât thánh mà các vị đó đã thực hiện, phỏng vấn các đấng thẩm quyền của các công trình đó để lượng giá công trình, cùng nhau phân tích đánh gía để học hỏi.

    Công bằng và sòng phẳng là các giá trị cần tôn trọng trong quá trình cộng tác với nhau, tránh nhập nhằng không rõ ràng, hứa hẹn quanh co, …tránh những mờ ám trong việc sử dụng vật liệu, kỹ thuật thi công và sử dụng tài chánh. Không thể xây dựng ngôi nhà thờ phượng Thiên Chúa bằng những biện pháp và cách thức không trong sáng. Không thể xây dựng một cộng đoàn thờ phượng khi tiến hành xây dựng có những chia rẽ, bất đồng, phá hoại nhau.

    Chúng ta trân trọng sự đóng góp của mọi người để cùng nhau xây dựng ngôi nhà chung, nhưng làm sao để bảo vệ nhà thờ là ngôi nhà chung thật sự chứ không phải của riêng bất cứ ai. Mọi người đều có trách nhiệm và bổn phận tham gia, không để cho bất cứ cá nhân nào làm biến đổi ngôi nhà chung thành của riêng họ.

    14. Thi công xây dựng :

    Sau khi đã hoàn tất các chuẩn bị cho công rình, việc thi công được tiến hành với các đơn vị chuyên môn cần phải có : Thầu thi công xây dựng, Giám sát thi công, Giám sát thiết kế (giám sát tác giả). Về phần Giáo xứ cần hình thành các thành phần : Tài chánh, giám sát, vật tư, kỹ thuât, an ninh, an toàn,… cộng tác với nhau dưới sự hướng dẫn của Cha Chính xứ.

    Cha Chính xứ cùng với Hội đồng Mục vụ Giáo xứ chịu trách nhiệm chính trong xây dựng, nên và cần liên lạc thường xuyên với Ban Nghệ Thuật Thánh Giáo phận để được trợ giúp những gì cần thiết.

    Một ngôi nhà thờ có thể tồn tại 100 năm, vì thế việc xây dựng nhà thờ là một việc tối quan trọng.

    “Ví như Chúa chẳng xây nhà,

    Thợ nề vất vả cũng là uổng công”
    (TV 126)

    Nhà thờ là nhà của Chúa, nhà của Hội Thánh, chúng ta chỉ hoàn thành thật sự khi chúng ta làm trong Chúa và trong lòng Hội Thánh.



    “Stat crux, dum volvitur orbis - Khi thế giới vần xoay, Thập Giá đứng vững”.

  2. Theo 2 Thành Viên Đã Thích tới Tình Chúa Yêu Tôi Cho Bài Viết Này:

    Phạm Văn Quân (20-02-2014), superlucky (20-02-2014)

+ Trả Lời Chủ Đề

Quuyền Hạn Của Bạn

  • Bạn không thể gửi bài viết
  • Bạn không thể trả lời bài viết
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của bạn
free counters